Services Dil Ayarları: NickServ ve ChanServ Mesajlarını Türkçeleştirmek

18.10.2026 · 5 dk okuma

IRC ağlarının çoğu, services mesajlarını İngilizce olarak gösterir. Teknik kullanıcılar için bu bir sorun değildir, ama genel bir topluluk ağında kullanıcıların büyük kısmı İngilizce bilmeyebilir. "Password accepted - you are now recognized" mesajı yerine "Şifre kabul edildi - artık tanınıyorsunuz" yazdığında kayıt oranları ve doğru kullanım belirgin şekilde artar. Services dil ayarları, hem ağ genelinde hem de kullanıcı bazında mesajların dilini belirlemenizi sağlar.

Dil Desteği Nasıl Çalışır?

Anope ve Atheme, mesajlarını çeviri dosyaları üzerinden gösterir. Her dil için bir çeviri kataloğu bulunur ve services bir mesaj göstereceğinde ilgili dildeki karşılığını arar. Karşılık bulunamazsa mesaj varsayılan dilde, genellikle İngilizce olarak gösterilir. Bu nedenle kısmi çeviriler bile faydalıdır: Çevrilmiş mesajlar kullanıcının dilinde, geri kalanlar İngilizce görünür.

Çeviri sisteminin teknik altyapısı genellikle Unix dünyasında yaygın olan yerelleştirme araçlarına dayanır. Bu, sistemde ilgili dil desteğinin kurulu olmasını gerektirebilir.

1. Sistemde Dil Desteği

Çevirilerin çalışması için sunucunun işletim sisteminde ilgili yerel ayarın (locale) kurulu olması gerekir. Debian veya Ubuntu tabanlı sistemlerde Türkçe yerel ayarı genellikle şöyle etkinleştirilir:

sudo locale-gen tr_TR.UTF-8

Kurulu yerel ayarları listelemek için:

locale -a

Çıktıda Türkçe yerel ayarını görmelisiniz. Bu adım atlandığında services, çeviri dosyası mevcut olsa bile mesajları İngilizce göstermeye devam eder. Bu, dil ayarlarının çalışmamasının en yaygın nedenidir.

2. Derleme ve Kurulum

Anope, çeviri dosyalarını kurulum sırasında birlikte kurar. Kurulum klasöründeki dil dizininde mevcut çeviriler bulunur. Atheme'de de benzer şekilde çeviri dosyaları kurulumla birlikte gelir. Kurulum adımları için Anope kurulumu ve Atheme kurulumu yazılarımıza bakın.

Sisteminizde yeni bir yerel ayar etkinleştirdikten sonra services'i yeniden başlatmanız gerekebilir.

3. Ağ Genelinde Varsayılan Dil

Anope'ta varsayılan dil, services.conf içindeki genel seçeneklerde tanımlanır. Değer, yerel ayar adı biçiminde yazılır. Türkçe konuşan bir topluluk için varsayılan dili Türkçe yapmak, kayıt yapan her yeni kullanıcının ilk mesajdan itibaren anlayabildiği bir deneyim sunar.

Atheme'de de benzer şekilde genel bölümde varsayılan dil tanımlanabilir. Yapılandırma değişikliğinden sonra yeniden yükleme yapın:

/os RELOAD

4. Kullanıcı Bazlı Dil Seçimi

Kullanıcılar kendi hesapları için dil tercihini belirleyebilir:

/ns SET LANGUAGE
/ns SET LANGUAGE tr_TR.UTF-8

Parametre vermeden komutu çalıştırdığınızda çoğu ağda mevcut diller numaralı bir liste hâlinde gösterilir ve numara seçerek dilinizi belirleyebilirsiniz. Dil tercihi hesaba kaydedildiği için her bağlantıda geçerli olur ve gruplanmış bütün nickleriniz için aynı şekilde çalışır. Diğer SET ayarları için NickServ komutları yazımıza bakın.

5. Kanal Mesajları

ChanServ'in kanala gönderdiği bazı mesajlar, örneğin AKICK sebep mesajları veya kanal giriş mesajları, kanalın değil işlemi yapan kişinin veya kanalın kurucusunun diliyle ilişkili olabilir. Kanala giren karşılama mesajı (ENTRYMSG) ise kanal sahibi tarafından yazıldığı için istediğiniz dilde olabilir. Bu mesajı Türkçe yazarak kanalınızı yerelleştirmenin en basit adımını atabilirsiniz; bkz. ChanServ SET ayarları.

Çeviri Eksikleri

Türkçe çeviriler, services yazılımlarının her sürümünde aynı düzeyde tamam olmayabilir. Yeni eklenen komutların mesajları çevrilmemiş olabilir veya eski çeviriler güncel mesajlarla tam örtüşmeyebilir. Pratikte en sık kullanılan komutların (REGISTER, IDENTIFY, kanal kaydı) mesajları genellikle çevrilmiştir; daha nadir kullanılan yönetim komutları İngilizce kalabilir.

Ağınızda hangi mesajların çevrili olduğunu görmek için dili ayarlayıp temel komutları deneyin. Eksikler kritikse iki seçeneğiniz vardır: Projeye çeviri katkısı yapmak veya ağınızın web sitesinde Türkçe bir komut rehberi yayımlamak.

Çeviriye Katkı Yapmak

Hem Anope hem de Atheme açık kaynak projelerdir ve çeviri katkılarına açıktır. Çeviri dosyaları, her İngilizce mesajın karşılığını içeren metin dosyalarıdır ve özel bir programlama bilgisi gerektirmezler. Katkı yapmanın genel adımları şöyledir: Projenin deposundaki çeviri dosyasını alın, eksik veya hatalı çevirileri tamamlayın, dosyayı projenin belirlediği yöntemle gönderin.

Çeviri yaparken teknik terimlerde tutarlı olmak önemlidir. Örneğin "channel" için her yerde "kanal", "founder" için "kurucu", "flag" için "bayrak" kullanmak, kullanıcıların mesajları anlamasını kolaylaştırır. Komut adlarını (REGISTER, IDENTIFY) çevirmeyin; bunlar kullanıcının yazması gereken gerçek komutlardır.

Yerelleştirmenin Diğer Yüzü

Dil ayarları yalnızca mesajların çevirisinden ibaret değildir. Bir Türkçe topluluk ağı için yerelleştirmenin diğer bileşenleri şunlardır:

• Web sitesi ve rehberler: Kayıt ve kanal yönetimi adımlarının Türkçe anlatıldığı sayfalar.
• Yardım kanalı: Türkçe destek verebilen gönüllüler.
• Kanal kuralları: Ağın ve kanalların kurallarının Türkçe yayımlanması.
• Karakter desteği: Türkçe karakterlerin nicklerde değil ama mesajlarda ve kanal konularında sorunsuz görünmesi için istemci ve sunucu tarafında UTF-8 kullanımı.

Türkçe karakterler ve kodlama konusunda istemci tarafındaki ayarlar da önemlidir; eski kodlamalarla bağlanan istemciler Türkçe karakterleri bozuk gösterebilir.

Sık Karşılaşılan Sorunlar

Modül yapılandırması için Anope modül yapılandırması yazımıza bakın.

Gerçek Bir Senaryo

Türkçe konuşan bir topluluk, kendi IRC ağını kuruyor. İlk aylarda kullanıcıların çoğu nicklerini kaydetmiyor; yardım kanalında "NickServ bana bir şeyler yazıyor ama anlamıyorum" şikâyetleri geliyor. Yöneticiler sunucuda Türkçe yerel ayarını etkinleştiriyor, services'in varsayılan dilini Türkçe yapıyor ve web sitelerine Türkçe bir kayıt rehberi ekliyor. Ayrıca çevirisi eksik olan birkaç önemli mesajı tamamlayıp projeye katkı olarak gönderiyorlar. Birkaç hafta içinde kayıtlı kullanıcı sayısı belirgin şekilde artıyor.

Sonuç

Services mesajlarının kullanıcının dilinde görünmesi, bir ağın erişilebilirliğini doğrudan etkiler. Sunucuda yerel ayarı kurun, varsayılan dili ağınızın diline göre belirleyin, kullanıcılara kendi dillerini seçme imkânı tanıyın ve eksik çevirilere katkıda bulunun. Services'i yönetecek kişilerin yetkilerini tanımlamak için sıradaki rehberimiz services oper yetkileri.