Atheme Kurulumu: Hesap Merkezli IRC Services'i Kurmak

Atheme, IRC services dünyasının iki büyük seçeneğinden biridir. Anope gibi NickServ, ChanServ ve diğer servisleri sunar, ancak farklı bir felsefeyle tasarlanmıştır: Kullanıcıların nickleri bir hesap altında toplanır, kanal yetkileri ise ayrıntılı bayraklarla yönetilir. Bu yaklaşım özellikle büyük ve teknik topluluklar tarafından tercih edilmiştir. Bu rehberde Atheme kurulumu sürecini Linux üzerinde adım adım anlatıyoruz. İki yazılımın genel karşılaştırması için Anope ve Atheme karşılaştırması yazımıza bakabilirsiniz.

Atheme'nin Öne Çıkan Özellikleri

• Hesap merkezli yapı: Kullanıcı bir hesap oluşturur ve birden fazla nicki bu hesaba bağlar.
• Bayrak tabanlı erişim: ChanServ'de her kullanıcıya op, voice, ayar değiştirme gibi yetkiler ayrı ayrı bayraklarla verilir. Ayrıntılar Atheme flags sistemi yazımızda.
• GroupServ: Kullanıcıların gruplar oluşturup bu grupları kanal erişim listelerinde kullanabilmesi. Bkz. Atheme GroupServ.
• Modüler mimari: Neredeyse her özellik ayrı bir modül olarak yüklenir.
• Tek yapılandırma dosyası: Bütün ayarlar atheme.conf içinde toplanır.

Gereksinimler

• Bir Linux sunucu,
• C derleyicisi ve temel derleme araçları,
• İsteğe bağlı olarak şifreleme ve parola özetleme için kütüphaneler,
• Çalışan bir IRC sunucusu.

Debian veya Ubuntu tabanlı sistemlerde temel araçlar build-essential paketiyle gelir. Atheme'nin bazı özellikleri ek kütüphanelere ihtiyaç duyar; configure çıktısı hangilerinin bulunduğunu ve hangilerinin eksik olduğunu gösterir.

1. Ayrı Kullanıcı ve Kaynak Kod

Her services yazılımında olduğu gibi Atheme'yi de ayrı, yetkisiz bir kullanıcıyla kurun ve çalıştırın. Kaynak kodu projenin resmî deposundan veya sürüm sayfasından indirin. Depodan klonluyorsanız alt modüllerin de indirildiğinden emin olun; Atheme bazı bileşenleri alt modül olarak içerir.

2. Configure ve Derleme

./configure --prefix=$HOME/atheme
make
make install

--prefix parametresi, Atheme'nin nereye kurulacağını belirler. Configure, sisteminizi tarayarak hangi özelliklerin derlenebileceğini belirler. Çıktıyı dikkatle okuyun; özellikle parola özetleme ve şifreleme kütüphaneleriyle ilgili satırlar önemlidir. Güçlü parola özetleme algoritmalarının kullanılabilmesi, kullanıcı parolalarının veritabanında güvenle saklanması açısından kritiktir.

3. atheme.conf Dosyası

Kurulum klasöründeki etc dizininde örnek bir yapılandırma dosyası bulunur. Bunu kopyalayarak başlayın:

cd ~/atheme/etc
cp atheme.conf.example atheme.conf

atheme.conf birkaç ana bölümden oluşur:

Bölüm	İçeriği
loadmodule satırları	Yüklenecek modüller: protokol, servisler, komutlar
serverinfo	Services sunucusunun adı, açıklaması, kimliği, ağ adı
uplink	Bağlanılacak IRC sunucusunun bilgileri ve parolası
nickserv, chanserv vb.	Her servisin nicki ve ayarları
operclass ve operator	Yönetici sınıfları ve yetkili kişiler
general	Genel davranış, süre aşımları, sınırlar

Dosya oldukça uzundur, ama her ayarın yanında açıklayıcı yorumlar bulunur.

4. Protokol Modülü

Atheme'nin bağlanacağı IRC sunucusunun dilini konuşabilmesi için doğru protokol modülünün yüklenmesi gerekir. atheme.conf'un başındaki protokol modülleri arasından sunucunuza uygun olanın yorumunu kaldırın, diğerlerini yorum satırı olarak bırakın. Yanlış protokol modülü, bağlantının kurulamamasına veya garip davranışlara yol açar. UnrealIRCd için uygun modülün adını örnek dosyadaki açıklamalardan kontrol edin.

5. serverinfo ve uplink

serverinfo bölümünde services sunucusunun ağdaki adını (örneğin services.ornekag.net), açıklamasını ve sunucu kimliğini (numeric/SID) tanımlarsınız. Sunucu kimliği ağ içinde benzersiz olmalıdır.

uplink bölümünde ise Atheme'nin bağlanacağı IRC sunucusunun adını, adresini, portunu ve bağlantı parolasını yazarsınız. Bu bilgiler IRC sunucusu tarafındaki link bloğuyla birebir eşleşmelidir. IRC sunucusu tarafında services için bir link bloğu ve U-line tanımlamanız gerekir; mantığı Anope ve UnrealIRCd bağlantısı yazımızda anlattık, Atheme için de aynıdır.

6. Yöneticileri Tanımlamak

Atheme'de yöneticiler operclass ve operator blokları ile tanımlanır. Operclass, bir yetki kümesidir; operator ise bir hesabı bu sınıfa bağlar. Önemli bir fark: Atheme'de operator blokları nick değil hesap adı kullanır. Yani önce NickServ'e kayıt olmanız, ardından hesap adınızı operator bloğuna yazmanız gerekir. Yetki sistemi hakkında daha fazla bilgi için services oper yetkileri yazımıza bakın.

7. İlk Çalıştırma

cd ~/atheme/bin
./atheme-services

İlk çalıştırmada hata ayıklama ve ön plan seçenekleriyle başlatmak, yapılandırma hatalarını hemen görmenizi sağlar. Başlatma parametrelerini --help ile görebilirsiniz. Atheme, yapılandırma dosyasında bir hata bulursa genellikle satır numarasıyla birlikte bildirir.

Bağlantı başarılı olduğunda ağda NickServ ve ChanServ görünür. İlk iş olarak kendi hesabınızı kaydedin, ardından bu hesabı operator bloğuna ekleyip yapılandırmayı yeniden yükleyin.

8. Veritabanı

Atheme, kayıtları varsayılan olarak düz metin tabanlı bir veritabanı dosyasında tutar ve bunu düzenli aralıklarla diske yazar. Bu dosya, ağınızın bütün kayıtlarını içerir; kaybolması bütün nick ve kanal kayıtlarının kaybolması demektir. Düzenli yedekleme şarttır; ayrıntılar services veritabanı yedekleme yazımızda.

Sık Karşılaşılan Sorunlar

Belirti	Olası neden
configure kütüphane bulamıyor	Eksik geliştirme paketi
"No uplink defined"	uplink bölümü eksik veya hatalı
Bağlantı reddediliyor	Parola, sunucu adı veya IP eşleşmiyor
Servisler mod değiştiremiyor	Sunucu tarafında U-line eksik
Oper yetkisi çalışmıyor	operator bloğunda nick yerine hesap adı kullanılmamış

Kurulum Sonrası İlk Ayarlar

Atheme çalışmaya başladıktan sonra general bölümündeki varsayılanları gözden geçirin. Kayıtsız hesapların ne zaman silineceği, bir hesabın en fazla kaç nick gruplayabileceği ve kaç kanal kaydedebileceği gibi sınırlar ağınızın büyüklüğüne göre ayarlanmalıdır. E-posta doğrulaması kullanacaksanız sunucunuzdan e-posta gönderimini test edin. Services mesajlarının dili için çeviri dosyalarının kurulu olduğundan emin olun. Bu ayarlar ilk günlerde yapıldığında, ağ büyüdükçe karşılaşılacak sorunların çoğu baştan önlenmiş olur.

Güncel Kalmak

Atheme'nin yeni sürümleri güvenlik düzeltmeleri ve protokol uyumluluk iyileştirmeleri içerebilir. IRC sunucunuzu yükselttiğinizde, Atheme sürümünüzün yeni sunucu sürümüyle uyumlu olduğunu da kontrol edin.

Sonuç

Atheme kurulumu; kaynak koddan derleme, atheme.conf dosyasını doğru protokol modülü ve uplink bilgileriyle yapılandırma, hesap tabanlı yöneticileri tanımlama ve veritabanını yedeklemekten oluşur. Hesap merkezli yapısı ve bayrak sistemiyle Atheme, ayrıntılı yetki yönetimi isteyen ağlar için güçlü bir seçenektir. Services'in IRC sunucusuyla nasıl konuştuğunu öğrenmek için sıradaki rehberimiz Anope ve UnrealIRCd bağlantısı.