IRC Services Nedir? NickServ, ChanServ ve Diğer Servislerin Görevleri

IRC'nin özünde bir sorun vardır: Protokolün kendisi kimin kim olduğunu hatırlamaz. Bir kullanıcı bağlantısını kestiğinde nicki boşa çıkar ve başka biri hemen alabilir. Bir kanalda herkes çıktığında kanal yok olur ve ilk giren kişi op olur. Bu tasarım IRC'nin ilk yıllarında sorun değildi, ama ağlar büyüdükçe nick çalma ve kanal ele geçirme olağan hâle geldi. IRC services bu sorunu çözmek için geliştirildi: Nickleri ve kanalları kaydeden, sahiplerini hatırlayan ve haklarını koruyan bir yazılım katmanı.

Services Nasıl Çalışır?

Services, IRC ağına bir kullanıcı gibi değil, özel bir sunucu gibi bağlanır. Ağın sunucularından biri, services için tanımlanmış bir link bloğu üzerinden bağlantıyı kabul eder. Bağlantı kurulduktan sonra services, ağa NickServ, ChanServ gibi sanal kullanıcılar ekler. Kullanıcılar bu sanal kullanıcılara özel mesaj göndererek kayıt yapar, giriş yapar ve ayarlarını yönetir.

Services'in özel bir sunucu olarak bağlanmasının nedeni, normal bir kullanıcının sahip olamayacağı yetkilere ihtiyaç duymasıdır. Services, bir kullanıcının nickini zorla değiştirebilir, kanal modlarını op olmadan ayarlayabilir ve ağ genelinde yasaklar koyabilir. IRC sunucuları bu yetkileri yalnızca U-line olarak tanımlanmış sunuculara tanır. U-line kavramını UnrealIRCd ulines ve services yazımızda ayrıntılı anlattık.

Başlıca Servisler

Her ağ bütün servisleri kullanmak zorunda değildir. Bazı ağlar BotServ veya HostServ'i kapatabilir, bazıları ise kendi özel servislerini ekleyebilir.

NickServ: Kimliğinizin Bekçisi

NickServ, nickinizi kaydetmenize ve başkalarının onu kullanmasını engellemenize olanak tanır. Kayıtlı bir nickle bağlandığınızda parolanızla kimliğinizi kanıtlarsınız; bu işleme identify denir. Kimliğini kanıtlamayan biri kayıtlı bir nicki kullanmaya çalışırsa NickServ onu uyarır ve belirli bir süre sonra nickini değiştirir. Modern ağlarda giriş, bağlantı sırasında SASL ile otomatik yapılır. NickServ'in komutlarını NickServ komutları yazımızda ayrıntılı anlattık.

ChanServ: Kanalınızın Sahibi

ChanServ, bir kanalı kaydetmenize ve kimin hangi yetkiye sahip olacağını belirlemenize olanak tanır. Kayıtlı bir kanalda, kanal boş kalsa bile ilk giren kişi otomatik olarak op olmaz. ChanServ, erişim listesindeki kişilere yetkilerini verir, otomatik ban listesindekileri dışarıda tutar ve kanal ayarlarını korur. Kanal ele geçirme girişimlerine karşı en güçlü savunma ChanServ'dir. Ayrıntılar ChanServ komutları yazımızda.

Diğer Servisler

MemoServ, çevrimdışı bir kullanıcıya not bırakmanızı sağlar; kullanıcı bir sonraki girişinde notu görür. HostServ, kullanıcıların gerçek host'ları yerine "kullanici.uye.ornekag.net" gibi sanal host'larla görünmesini sağlar. BotServ, kanal sahiplerinin kendi botlarını çalıştırmadan kanallarına services tarafından yönetilen bir bot atamasına izin verir. OperServ ise IRC operatörlerinin ağ genelinde yasak koyma, duyuru yapma ve services'i yönetme araçlarını sunar.

Popüler Services Yazılımları

Bugün en yaygın kullanılan iki services yazılımı Anope ve Atheme'dir.

Anope, uzun geçmişe sahip, modüler ve geniş özellik setine sahip bir yazılımdır. Yapılandırması birden fazla dosyaya bölünmüştür ve her servis kendi dosyasında ayarlanır. Klasik "NickServ ile kayıt, ChanServ ile kanal yönetimi" modelini sunar. Kurulum için Anope kurulumu yazımıza bakın.

Atheme, hesap merkezli yaklaşımı ve esnek bayrak tabanlı yetki sistemiyle bilinir. Kullanıcı nicklerini bir hesap altında toplar ve ChanServ erişimlerini ayrıntılı bayraklarla yönetir. Kurulum için Atheme kurulumu yazımıza bakın.

İki yazılımın ayrıntılı karşılaştırmasını Anope ve Atheme karşılaştırması yazımızda bulabilirsiniz.

Services'in Sınırları

Services güçlü bir araçtır ama her şeyi çözmez. Flood saldırılarına karşı ilk savunma IRC sunucusunun kendi korumalarıdır. Services kanal korumasını güçlendirir ama gerçek zamanlı spam filtreleme genellikle sunucu düzeyinde yapılır. Ayrıca services tek bir noktadır: Services bağlantısı koptuğunda kayıtlar korunur ama yeni kayıt ve giriş yapılamaz. Bu yüzden services'in çalıştığı sunucunun kararlılığı ve veritabanının düzenli yedeklenmesi kritik önem taşır. Yedekleme için services veritabanı yedekleme yazımıza bakın.

Kullanıcı Olarak Services ile İlk Adımlar

Bir IRC ağında yeniyseniz services ile ilk tanışmanız genellikle şu sırayla olur:

1. Nickinizi NickServ ile kaydedersiniz.
2. Her bağlantıda identify olursunuz veya istemcinizde SASL'ı ayarlarsınız.
3. Kendi kanalınızı açtıysanız ChanServ ile kaydedersiniz.
4. Güvendiğiniz kişileri kanalın erişim listesine eklersiniz.
5. İhtiyaç duyarsanız vhost alır, arkadaşlarınıza not bırakırsınız.

Bu adımların her biri ilgili rehberlerimizde ayrıntılı olarak anlatılıyor. mIRC kullanıyorsanız identify ve kanal girişlerini otomatikleştirmek için mIRC otomatik identify ve autojoin yazımıza da göz atabilirsiniz.

Gerçek Bir Senaryo

Küçük bir topluluk kendi IRC ağını kuruyor. İlk birkaç hafta services olmadan çalışıyorlar; ancak bir gün kanalın kurucusunun bağlantısı koptuğunda başka biri kanala girip op oluyor ve kanalın konusunu değiştiriyor. Bunun üzerine ağ yöneticileri Anope'u kurup UnrealIRCd sunucusuna bağlıyor. Kurucu kanalı ChanServ'e kaydediyor, yöneticileri erişim listesine ekliyor ve kanalın modlarını kilitliyor. Bir daha aynı sorun yaşanmıyor; kanal boş kalsa bile ChanServ onu sahibine saklıyor.

Services ve Gizlilik

Services, kullanıcılar hakkında belirli bilgileri saklar: kayıtlı nickler, parola özetleri, e-posta adresleri, kayıt ve son görülme zamanları, kanal erişim listeleri. Bu bilgilerin korunması ağ yöneticilerinin sorumluluğudur. İyi yönetilen bir ağda parolalar güçlü algoritmalarla özetlenerek saklanır, e-posta adresleri varsayılan olarak gizli tutulur ve veritabanı yedekleri şifrelenir. Kullanıcı olarak da kaydolurken yalnızca gerekli bilgileri paylaşmak, INFO çıktınızda neyin göründüğünü kontrol etmek ve hesabınızı kullanmayı bıraktığınızda kaydı silmek iyi bir alışkanlıktır.

Sonuç

IRC services, IRC'nin "kimseyi hatırlamayan" doğasına hafıza kazandıran katmandır. NickServ kimliğinizi, ChanServ kanalınızı, diğer servisler ise topluluk yaşamını kolaylaştıran araçları sağlar. Kendi ağınızı kuruyorsanız services kurulumu en önemli adımlardan biridir. Kuruluma başlamak için Anope kurulumu rehberimize göz atın.